'Çok iştahlıyım ben' derken gerçekten iştah ve altında yatan nedenleri biliyor muyuz? Bir an yaşadığımız yeme isteği, iştah gibi karmaşık bir süreci açıklamak için çok anlamlı olmayabiliyor. Neymiş bu iştah nasıl düzenleniyormuş bir bakalım.

İştah, gastrointestinal sistemden hipotalamusa kadar olan hormonlar ve ardından gelen geri bildirimler arasındaki karmaşık etkileşimleri içerir.

Besin alımının düzenlenmesi  kısa ve orta vadede insülin sayesinde sağlanır. Yemekten sonra insülin salgısı artar ve besin alımını azaltıcı etki gösterir. Bağırsak peptidleri de iştahı düzenler. Örneğin kolesistokinin (CCK), PYY 3-36 ve glukagon benzeri peptid-1 (GLP-1) tokluğu uyarırken ghrelin gıda alımını teşvik etmektedir.

Bu hormonlardan özellikle Ghrelin ve Leptin ağırlık döngüsü ve iştah üzerinden en çok araştırılanlardandır. Leptin, yağ hücreleri tarafından üretilen ve iştahınızı azaltan bir hormondur. Ghrelin iştahı artıran ve aynı zamanda vücut ağırlığında da rol oynayan bir hormondur.Ghrelin, açlık sinyallerimizin kaynaklarından biridir.

Tüm bu hormonlar yemenin beyni olan hipotalamusla bağıntıldır. Hipotalamus çeşitli mekanizmalar yoluyla iştahı ve yiyecek alımını kontrol eder. Açlık ve susuzluğun kontrolünden de sorumludur.

Hipotalamus, ilkel beslenme eyleminde anahtar bir rol oynar. İlkel olarak belirtmemizdeki en büyük neden hipotalamus açlık tokluk dengesini belirler ancak yeme muhakemesi beynimizin prefrontal korteksine aittir. İlkel olarak açlık tokluk sinyallerini oluşturan hipotalamus, açlık sinyalleri ile gıda alımını uyarır veya tokluk sinyalleri ile gıda alımını azaltır/engeller ancak muhakeme yeteneğimiz sayesinde  tok olsa da yemek veya açlığımızı ertelemek bize aittir. Ben çok sık acıkıyor işleri karıştırıyorum diyenler için sinyalleri izlemek önemlidir. Bir bütün gün yediklerinizi not almayı denemek açlığınıza 1-10 üzerinden puan vererek açlığınızı değerlendirmek gerçek açlık süreçlerinizi tanımak anlamlandırmak için iyi olabilir. Çünkü çok iştahlı olarak kendimizi tanımlarken açlık-tokluk sinyallerimize göre beslenmiyor olabiliriz.

Yeme farkındalığı, iştah yönetiminde kullanılan en etkili yöntemlerden biridir. Gerçek açlık ve tokluğa ulaşmanın yanında yediğiniz besinin tadını, dokusunu, kokusunu tanımlayarak yemeyi tam anlamıyla hissetmek ve tatmin faktörünü daha iyi yakalamaya fayda sağlamaktadır. Bu nedenle yemek yerken öncelikle yemeğe odaklanmak ve dikkat dağıtıcı unsurlar olan televizyon, telefondan uzak beslenmek etkili olabilir. Bununla birlikte çiğnemeyi arttırmak ve yeme süresini uzatarak tatmin olduğunuz noktada bırakmak etkili olacaktır. Tabağı bitirmeyi hedeflemek yerine tat tatmini ve doygunluğun sağlandığı noktada bırakmak da önemlidir. Bu döneme kadar birçok diyet yapmış ancak başarısız hissetmiş olabilirsiniz. Bir diyet listesine uyum sağlamak sürdürülebilir olmayabilir ancak bu süreçteki deneyimlerinize odaklanarak doğru bir yol çizebilirsiniz.