SON DAKİKA
Hava Durumu
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.

Zeytinyağı ve bitkisel yağlar

Yazının Giriş Tarihi: 16.02.2022 09:52
Yazının Güncellenme Tarihi: 16.02.2022 09:52

Zeytinyağı ve bitkisel yağlar; yapım şekilleri , mutfak kullanımları, tatları ve besin bileşimleri bakımından farklılık göstermektedir.

Yapım Şekli ve Lezzet Açısından

Bitkisel yağlar çıkarıldıktan sonra, genellikle kimyasallarla temizlenir ve safsızlıkları gidermek ve raf ömrünü uzatmak için ısıtılır. Bir yağ ne kadar çok işlemden geçerse, o kadar az besin öğesi ve aroma sağlamaktadır.  Bitkisel yağlar; kanola, pamuk tohumu, ayçiçeği, soya fasulyesi, mısır ve aspir gibi farklı kaynaklardan gelen yağların karıştırılmasıyla elde edilmektedir. Bu nedenle, safsızlıkları gidermek ve nötr aromalı bir karışım oluşturmak için daha fazla işlem gerekmektedir. Natürel sızma bir zeytinyağı minimum işleme tabii tutulur. Bu sayede belirgin bir lezzet ve daha yüksek oranda besin öğesi içermektedir.

Besleyicilik Açısından

Bir yağın maruz kaldığı işlem derecesi sadece lezzetini değil aynı zamanda besinsel bileşimini de etkiler. Hem zeytin hem de bitkisel yağlar doymamış yağ asitleri içerirken; zeytinyağı oleik asit, linoleik asit ve palmitik asit gibi tekli doymamış yağları daha fazla içerir. Bitkisel yağlar çoğunlukla omega-6 çoklu doymamış yağ asitleri içermektedir.

Tekli doymamış yağların anti-inflamatuar ve kalp sağlığı yararları olduğu bulunmuştur, oysa omega-6 çoklu doymamış yağlar proinflamatuar olabileceği ve fazla tüketiminin kalp sağlığına zarar verebileceği öngörülmektedir.

Ek olarak bir yağ ne kadar rafine edilirse, o kadar az mikro besin ve sağlıklı bileşik içermekte ve antioksidan etkisi azalmaktadır. Sızma zeytinyağı - en az işlenmiş zeytinyağı türü - antioksidanlar ve tokoferoller, karotenoidler ve polifenoller gibi anti-inflamatuar bileşikler açısından zengindir. Minimal düzeyde rafine edilmiş zeytinyağı, E ve K vitaminleri gibi bazı mikro besinleri de içermektedir. Bitkisel yağ yapmak için kullanılan rafinasyon işlemi mikro besinleri, antioksidanları ve tokoferoller, fitosteroller, polifenoller ve koenzim Q gibi faydalı bitki bileşiklerini yok etmektedir.

Zeytin Ve Bitkisel Yağ Arasındaki Benzerlikler

Zeytinyağı ve bitkisel yağ karışımları , yaklaşık 200-205°C civarında oturan benzer dumanlanma noktalarına sahiptir.  Bir yağın dumanlanma noktası, yağının gliserol ve serbest yağ asitlerine parçalanmaya başlamadan önce ısıtılabileceği sıcaklıktır. Yağların dumanlanma noktalarına kadar ısıtılması güvenliyken daha fazla ısıtılması sağlık için riskli bileşenlerin oluşmasına sebep olabilir.

Tıpkı bitkisel yağ gibi bazı zeytinyağı türleri yüksek oranda işlenir. Bu türler, mikro besinlerden ve ayrıca sızma zeytinyağından elde ettiğiniz karakteristik lezzetten yoksundur ve daha acı bir tada sahiptir. Bu nedenle zeytinyağı; sızma, natürel sızma gibi az işlenmiş olan türlerden seçilmelidir.

Hangi Yağ Daha Sağlıklı?

Sızma zeytinyağı, raflardaki en az işlenmiş yemeklik yağlar arasındadır.  Zeytinyağındaki antioksidan ve polifenolik bileşikler, kalp sağlığına katkı sağlamaktadır. Bitkisel yağ ise aromasını nötralize etmek ve çeşitli bitki yağlarını harmanlamak için birçok işleme tabi tutulur. Yapılan bir çalışmada bitkisel yağların yerine zeytinyağı kullanmanın beyin fonksiyonlarını geliştirdiği göstermektedir. Bu etkinin zeytinyağının az işlenmesi ve antioksidan kapasitesinin yüksek olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Bu nedenle yağ tercih ederken sağlıklı bir popülasyon için ilk tercih sızma zeytinyağı olmalıdır.

Yorum Ekle
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Yorumlar