SON DAKİKA
Hava Durumu
Yazının Giriş Tarihi: 02.09.2021 18:21

Bithynia'da Mithra kültürüne ait izler

Kült: tapınma, tapma, din anlamına gelen bir kelimedir.

İnsanların inanç sistemleri doğrultusunda inandıkları ilahi varlık veya doğaüstü bir güce, inançlarını gösterebilme biçimlerindeki farklılıklar, uygulamalar, ritüeller bu kültün özelliklerini belirler.


Öncelikle inanç konusundan bahsetmek istiyorum.

İnanmak bir ihtiyaçtır.

Nasıl ki fizyolojik olarak beslenmek, uyumak vb. gibi ihtiyaçlarımız varsa ve bu ihtiyaçlarımızı tamamlamadığımızda hayatımızın uzun süre devam etmesi mümkün değilse, psikolojik olarak da sığınmak, barınmak, korktuğumuz şeyler karşısında korunmak ve güvende hissetmek en temel ihtiyaçlarımızdandır.

İlk insan yeryüzünde var olduğu günden beri hem fizyolojik ihtiyaçlarını tamamlamaya çalışmış hem de psikolojik ihtiyaçlarını karşılamak adına doğayı, çevresini, anlamaya ve yorumlamaya başlamıştır.

Sorgulamak ve düşünmek bizi diğer canlılardan ayıran en temel özelliktir.

Semavi dinlerden çok önce, ilk çağ insanları çevreyi anlamaya çalışmış, doğa olaylarını yorumlamış (bir yıldırım çakması ve ya şiddetli bir rüzgâr esmesi gibi) anlayamadıkları her durumun ve olayın sebeplerini ilahi bir güce bir varlığa, doğaüstü güçlere ve bir tanrıya dayandırmışlardır.

Böylece farklı kültürlerle, farklı işlerle sorumlu birçok tanrı meydana çıkmıştır.

Bu tanrılara farklı seremoniler geliştirilmiştir.

Farklı coğrafyalara yayılması ise ticaret, savaş, göç, kıtlık vb. birçok sebebe bağlıdır.

Her inanç sistemi ya da her tanrı kültü farklı bir coğrafyaya taşındığında orada kültür etkileşimine uğramış, bünyesine yeni özellikler katmış veya başkalaşarak devam etmiştir.

Bu durum Mithra kültü içinde geçerlidir.

Mithra Işık Tanrısıdır.

Diğer sıfatları ise; güneş, adalet, savaş, anlaşmadır.

Mithra Hint- Ari kavimlerinde, Aryan panteonunda, Hintlilerin 'Veda'larında, İran kaynaklarında, Perslerde, Anadolu'da coğrafyasında, Roma Medeniyetinde ve hâkim olduğu coğrafyada yayılım göstermiştir.

Hatta Kuzey Suriye'de oturan Hurriler MÖ. II. Bin yılda Mitanni Devleti'ni kurdukları bölgede Hittitler ile egemenlik mücadesi vermişlerdir.

Bu mücadelenin sonucu olarak yapılan anlaşmada tanrı Mithra'yı 'antlaşma koruyucu tanrı' olarak şahit göstermişlerdir.

Mithra kültü Anadolu'ya Magi Rahipleri tarafından getirilmiştir.

Babil'den Anadolu'ya gelen magi rahipleri 'Armenia' ve 'Kapadokya'ya' yerleşerek Mithraizmi yaymaya başlamışlardır.

Anadolu'da Mithra adına rastlanan en eski belge Boğazköy kazılarında bulunmuş olan MÖ. XIV. Yüzyılda Hititler- Mitanniler arasında yapılan barış antlaşmasıdır.

Mithra kültünü konumuz açısından önemli yapan unsur bu kültün bir gizem kültü olmasıdır.

Üyelerinin hepsinin erkeklerden oluştuğu, küçük topluluklar şeklinde düzenlenen ritüelleri, yeraltlarında bulunan özel tapınaklarında magi rahiplerinin yönettiği, boğa kesme ritüeli ile başlanan, kurban edilen hayvanın kanı ile vaftiz edilmeyi gerektiren Zodyak takımyıldızı ile bağlantısı olan ve Evrenin kadim sırlarının en üst seviyedeki üyesine insiye edilerek verildiği düşünülen bir çeşit trans hali ile ve hazırlanan büyü pratikleri ile doğaüstü bir varlık ile etkileşime geçmeye çalışılan hatta ölümsüzlüğün bilgisinin bile kendilerine aktarılacağını düşünen ve öğrendikleri bilgileri gizli tutmayı, kendi üyeleri dışında hiç kimseye aktarmamayı gerektiren bir öğretiye sahiptir.

http://www.hermetics.org/images/260_4.jpg

Resim 1: Boğa öldüren Mithra kabartması http://www.hermetics.org/Mitra.html

Arkeolojik olarak bu külte ait çok fazla veri olmamasına karşın bu kültün tapınakları ıssız dağlardaki mağaralarda veya yer altlarına oyularak yapılmış gizli odalardan oluşan Mithraeumlar'dır.

https://www.arkitera.com/wp-content/uploads/2021/02/zerzevan04.jpg

Resim 2: Zerzevan Kalesi Mithra Tapınağı https://www.arkitera.com/soylesi/zerzevan-kalesi-ve-mithras-tapinagi

Zerzevan kalesinde yapılan arkeolojik kazılarda yer altına ana kayaya oyularak yapılmış içerisinde nişli alanların yer aldığı, Roma döneminde yapıldığı düşünülen, Orta'da bulunan büyük niş' in üzerinde boya izlerinin görüldüğü ve Mithra'nın boğayı kurban ettiği sahnenin yer aldığı plakanın bu nişe konulduğu tespit edilmiştir.

Nişlerden birisinde su çanağı ve hemen önünde yapının zemininde havuz bulunmaktadır.

Bu su çanağından akan sıvı hemen önündeki havuzu doldurmaktadır.

Bu sıvı kan veya şarap olabilmektedir.

Anadolu'nun çoğu bölgesinde (Galatia, Phrygia, Lydia, Kilikya, Kommagene Krallığı Lykia Caria vb.) tapınım görmüş olan Mithra kültü ile ilgili Bithynia bölgesine baktığımızda yakın tarihe kadar arkeolojik olarak bir veri veya bir tapınak bulunamayışından ötürü bu bölgede tapınım görmüştür veya Mithra kültü Bithynia'da yayılmıştır diyemezdik.

Hatta geçmişten, günümüze kadar yapılan araştırmalarda Bithynia ile ilgili araştırmacılar özellikle Hellenistik dönemde Mithra kültünün Anadolu'nun diğer bölgelerinde gördüğü ilgiyi Bithynia ve Batı Anadolu'da görmediğini savunmaktaydılar.

Bu görüşe sebep olarak da; Bithynia bölgesinde ticaret yapan tüccarların bölgeye egemen olmasını, üretim fazlası olduğu için Yunanlı tüccarların ürünlerini satmak için doğuya gitmesini böylece doğudan ticaret yoluyla gelecek olan Mithra kültü ile ilgili kültür etkileşiminin önünün kesildiğini, bölgede Yunan Uygarlığı'nın hamiyetinin güçlü olmasını, bölgede yabancı asker bulunmayışını, bölgedeki kölelerin diğer bölgelerden az olmasını göstermekteydiler.

Fakat Osmangazi Belediyesi'nin başlattığı arkeolojik kazılarla Bursa'nın en eski yerleşim bölgesi olan Hisar bölgesinde yapılan, 'Hisar Arkeopark Projesi' ile MS. 2. ve 3. yüzyıllara ait olduğu düşünülen "Mithra Mozaiği" bulunmuştur.

Roma dönemine tarihlendirilen "mozaik güneşin bir yıllık süre içinde 12 büyük takımyıldızının içinden geçişini tasvir" etmektedir.

Bursa'da 1800 Yıllık Mitras Mozaiği Bulundu

Resim 3: Hisar bölgesinde bulunan Mithra Mozaiği

Mithra kültünün astroloji geçmişi Babil kültürü ile olan etkileşiminden dolayı çok zengindir.

Bu sebeple bu mozaik üzerinde de, burçlar, 4 mevsim, 12 ay, ekinokslar (gündönümleri) simgelenmiştir.

Mozaiğin orta kısmında ise güneşi ve güneş ışığı simgeleyen, ışık tanrısı 'Mithra' betimlenmiştir.

Sonuç olarak bulunan bu mozaik Mithra kültünün izlerinin Bursa'da, özellikle 'de Uludağ (Prusa ad Olympum)'da aranması gerektiğini göstermektedir.

Arkeolojik bir kanıt olan mozaik Mithra kültünün Bithynia bölgesinde de tapınım gördüğünü göstermesi açısından çok önemlidir.

Hisar bölgesi Uludağ eteklerine yakın bir konumdadır.

Mithra kültünün tapınakları yeraltında bulunan gizli tapınaklar veya ıssız dağlardaki gizli mağara içleri olduğu için gelecekte Bursa bölgesinde özellikle Uludağ'da ve civar dağlık arazilerde, mağara keşiflerinin artmasını dileyerek sözümü bitiriyorum.

Kaynaklar

E. İznik, Anadoluda Mithra Kültü, Ankara Üniv. S.B.E, Tarih Anabilim Dalı (Yüksek Lisans Tezi) Ankara, 1999.

F. Cumant, The Mysteries of Mithra, trans. T.Mc Cormack, New York 1956.

https://arkeofili.com/bursada-1800-yillik-mitras-mozaigi-bulundu/

https://www.arkitera.com/soylesi/zerzevan-kalesi-ve-mithras-tapinagi

http://www.hermetics.org/Mitra.html

Yorum Ekle
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Yorumlar

Mustafa Kemal Paşa’nın incisi Miletopolis 

14.01.2022 14:14
Bursa’ya bağlı Mustafa Kemal Paşa ilçesi gerek tarihi, gerekse kültürel geçmişi ile çok zengindir. İlçenin tarihi paşalarda bulunan fosil yatakları ile 23 milyon yıl öncesi memeli hayvan gruplarını ve o dönem koşullarını anlamamıza imkan tanır. Fakat bugün bahsedeceğim konu miletlilerdir. &n

Bursa'nın En Gözde Mesleği Dilencilik

14.11.2021 01:39
Bu yazımda hepimizin hemen hemen her gün gördüğü defalarca yaşadığı, bazen görmezden geldiğimiz, bazen de başımızın gözümüzün sadakası olsun diye para verdiğimiz dilencilerden bahsedeceğim. Benim özellikle çok sıkıntı yaşadığım bir konu bu. Bursa'da her 100 m de karşımıza bir dilenci çıkmakta

Narkissos Mitosu ve Narsisistik(Narsizm) Kişilik Bozukluğu

11.10.2021 16:44
Antik Dönem 'de Narkissos mitosu Narsizm kişilik bozukluğu ile özdeşleşmiştir. Narkissos mitosunun birden çok versiyonları olmasına karşın şair Oividus tarafından anlatılan versiyonuna göre; Irmak Tanrısı Kephisos, Liriope isimli Nympha'ya âşık olur ve onu dalgalarıyla kucaklayıp ona sahip olur. Zam

Alışkanlıklarımızın Bilinmeyen Kökenleri

25.09.2021 20:13
Dünya'nın neresine giderseniz gidin, insanoğlunun çok çeşitli alışkanlıkları vardır. Bu alışkanlıkları her kültürde görmek mümkündür. Çoğu zaman neden yaptığımızı bile bilmediğimiz alışkanlıklarımız bize atalarımızdan ve önceki inançlardan miras kalmıştır. Mesela geçenlerde okuduğum bir makal

Stres ile mücadelede müziğin gücü

17.09.2021 20:51
Hepimiz son yıllarda yaşadığımız felaketleri düşündüğümüzde toplum olarak ruhsal çöküntü içerisindeyiz. Salgın hastalık bir taraftan, ülke olarak ekonomik zorluklar bir taraftan, İşsizlik, Toplumsal şiddet, Kadına şiddet, kültürel yozlaşma, yaşanılan adaletsizlikler derken insan olmanın en temel

Ley Hatları (Ab-ı Hayat Enerjisi)

10.09.2021 13:01
Son zamanlarda çok popüler olan araştırma konularından bir tanesi' de Ley Hatları' dır. Öyle ki, yapılan araştırmalarla ortaya çıkan bilgiler çok şaşırtıcıdır. İlk Çağ'dan itibaren insanlar yaşam alanı seçimlerinde doğal su kaynaklarına yakın olması, gıda bolluğu, iklim koşulları, askeri a

Bursa'yı düşünmek

27.08.2021 16:51
Resim 1: https://tr.wikipedia.org/wiki/Bursa#/media/Dosya:Bursa.jpg Nereden başlasam, nasıl anlatsam bilemiyorum. Bursa denilince, aklımıza çoğunlukla Osmanlı kültürel mirasına ait yapılar (Ulucami), şehrin sembolü haline gelmiş yiyecekler (Kestane şekeri, İskender kebabı vb.), tarihte tan